Magazyn o oliwie z Italii
DOP i IGP

Colline di Romagna DOP: oliwa z Correggiolo ze wzgórz Forlì i Rimini

Colline di Romagna DOP: wzgórza prowincji Forlì-Cesena i Rimini, min. 60% Correggiolo, zbiór do 15 grudnia, tłoczenie w 2 dni, smak, etykieta, kuchnia

Colline di Romagna DOP: ilustracja

Colline di Romagna DOP to Chroniona Nazwa Pochodzenia dla oliwy extra vergine ze wzgórz Romanii w prowincjach Forlì-Cesena i Rimini, na pasie pagórków między Apeninami a wybrzeżem Adriatyku. Nazwę wpisano do rejestru Unii Europejskiej 25 sierpnia 2003 roku. Jej podstawą jest odmiana Correggiolo, która musi stanowić co najmniej 60% oliwek.

To druga, młodsza nazwa pochodzenia oliwy w Romanii, obok sąsiedniej Brisighelli. Obejmuje znacznie większy obszar, od wzgórz za Forlì po zaplecze Riccione i Cattoliki, a jej oliwa jest zwykle nieco łagodniejsza: średnio owocowa, z nutą trawy, migdała, karczocha i liścia pomidora oraz lekką lub średnią goryczką. Oliwy jest niewiele, a większość sprzedaje się na miejscu.

Oznaczenie
Colline di Romagna DOP
Typ
Denominazione di Origine Protetta, po polsku Chroniona Nazwa Pochodzenia (ChNP)
Obszar
wzgórza ponad 30 gmin w prowincjach Forlì-Cesena i Rimini, powyżej Via Emilia i nadmorskiej drogi SS16
Odmiany
Correggiolo min. 60%, Leccino do 40%, Pendolino, Moraiolo i Rossina do 10%
Rejestracja w UE
2003

W skrócie

  • Typ oznaczenia: DOP, czyli Chroniona Nazwa Pochodzenia (ChNP), w rejestrze Unii Europejskiej od 25 sierpnia 2003 roku.
  • Obszar: wzgórza ponad 30 gmin w prowincjach Forlì-Cesena i Rimini, powyżej Via Emilia i nadmorskiej drogi krajowej SS16.
  • Odmiany: Correggiolo co najmniej 60%, Leccino najwyżej 40%, Pendolino, Moraiolo i Rossina łącznie do 10%.
  • Zbiór i tłoczenie: od początku przebarwiania owoców do 15 grudnia, tłoczenie najpóźniej 2 dni po zbiorze.
  • Parametry: kwasowość najwyżej 0,4%, kwas oleinowy co najmniej 72%, tokoferole co najmniej 70 mg/kg.
  • Smak: średnio, czasem intensywnie owocowy, z trawą, migdałem, karczochem i pomidorem, gorycz i ostrość lekkie do średnich.
Spis treści
  1. Między Via Emilia a Apeninami
  2. Krajobraz winnic, sadów i zamków
  3. Correggiolo i jego partnerzy
  4. Co mówi dyscyplinarz
  5. Smak: trawa, migdał i liść pomidora
  6. Jak rozpoznać oryginał na etykiecie
  7. Na stole Romanii
  8. Colline di Romagna i Brisighella
  9. Pytania i odpowiedzi

Między Via Emilia a Apeninami

Granice nazwy wyznaczają dwie drogi. W prowincji Forlì-Cesena strefa zaczyna się na południe od Via Emilia, starożytnej drogi z Rimini do Piacenzy, która oddziela równinę od wzgórz. W prowincji Rimini granicą jest nadmorska droga krajowa SS16 i autostrada A14: wszystko, co leży od nich w stronę morza, czyli plaże i nadmorskie miasta, do strefy nie należy.

Prowincja Gminy w całości Gminy w części (tylko wzgórza)
Forlì-Cesena Borghi, Castrocaro Terme e Terra del Sole, Civitella di Romagna, Dovadola, Meldola, Mercato Saraceno, Montiano, Predappio, Rocca San Casciano, Roncofreddo, Sogliano al Rubicone Bertinoro, Cesena, Forlì, Forlimpopoli, Longiano, Savignano sul Rubicone
Rimini Coriano, Gemmano, Mondaino, Montefiore Conca, Montegridolfo, Morciano di Romagna, Saludecio, San Clemente, San Giovanni in Marignano, Verucchio oraz dawne gminy Poggio Berni, Torriana, Monte Colombo i Montescudo Misano Adriatico, Riccione, Rimini, Santarcangelo di Romagna

Dyscyplinarz wymienia jeszcze dawne gminy Poggio Berni, Torriana, Monte Colombo i Montescudo, które w kolejnych latach połączono w nowe gminy Poggio Torriana i Montescudo-Monte Colombo. Teren się nie zmienił, zmieniły się tylko nazwy na mapie administracyjnej.

Krajobraz winnic, sadów i zamków

Wzgórza Romanii to łagodne pagórki z gliniastymi i wapiennymi glebami, pocięte dolinami rzek spływających z Apeninów do Adriatyku. Oliwki rzadko tworzą tu duże, zwarte gaje. Częściej rosną w niewielkich sadach obok winnic Sangiovese di Romagna, wśród sadów brzoskwiniowych i morelowych albo pojedynczo na skrajach pól, co dyscyplinarz uwzględnia osobnym limitem plonu dla drzew rozproszonych.

Nad krajobrazem górują średniowieczne twierdze. W prowincji Rimini wiele z nich zbudowali lub rozbudowali Malatestowie, panowie Rimini, a za ich kolebkę uchodzi Verucchio. Zamek w Montefiore Conca, wioski na grzbietach wzgórz wokół Saludecio i Mondaino oraz Bertinoro nad Forlì, zwane balkonem Romanii, to miejsca, gdzie oliwki widać z murów obronnych.

Bliskość morza łagodzi zimy na wzgórzach położonych najbliżej wybrzeża, a w głębi lądu, w dolinach za Predappio i Rocca San Casciano, zimy są wyraźnie chłodniejsze. Dlatego najlepsze stanowiska dla oliwek to nasłonecznione zbocza, z których zimne powietrze może swobodnie spływać w doliny.

To oliwa z pagórków między Via Emilia a Apeninami, gdzie gaje dzielą zbocza z winnicami Sangiovese i zamkami Malatestów.

Correggiolo i jego partnerzy

Correggiolo to najważniejsza odmiana Romanii. Bywa uznawane za bliskiego krewnego toskańskiego Frantoio, a część badaczy traktuje je wręcz jako jego miejscową formę. Daje oliwę owocową, z nutą trawy i karczocha, o wyraźnej, ale nie przesadnej goryczce, i dobrze znosi chłodniejsze zimy wzgórz.

Do 40% oliwek może pochodzić z Leccino, odmiany odpornej na chłody i choroby, która łagodzi kupaż i wnosi nutę migdała. Pozostałe 10% przypada łącznie na Pendolino, Moraiolo i Rossinę, miejscową odmianę Romanii. Pendolino pełni głównie funkcję zapylacza, a Moraiolo dodaje oliwie zieleni i pikantności.

Tak ustawiony skład daje oliwę bardziej wyważoną niż sąsiednia Brisighella DOP, oparta niemal wyłącznie na Nostranie di Brisighella. Proporcja Correggiolo i Leccino pozwala producentom przesuwać styl: więcej Correggiolo daje oliwę zieleńszą i bardziej gorzką, więcej Leccino łagodniejszą.

Co mówi dyscyplinarz

Dyscyplinarz, czyli urzędowy zbiór zasad produkcji, opisuje uprawę, zbiór, przerób, parametry oliwy i zasady etykiety. Jest przy tym szczegółowy w sprawach, które mają największy wpływ na jakość: czasie od zbioru do tłoczenia i temperaturze przerobu.

Parametr Wymóg Colline di Romagna DOP
Skład odmianowy Correggiolo min. 60%, Leccino do 40%, Pendolino, Moraiolo i Rossina łącznie do 10%
Maksymalny plon 7000 kg oliwek z hektara w gajach specjalistycznych, 60 kg z drzewa rozproszonego
Wydajność oliwy najwyżej 18% masy oliwek
Termin zbioru od początku przebarwiania owoców do 15 grudnia
Sposób zbioru z drzewa, ręcznie lub mechanicznie, bez owoców z ziemi i bez środków przyspieszających opadanie
Czas do tłoczenia jak najszybciej, najpóźniej 2 dni po zbiorze
Przerób oliwki odliścione i umyte wodą pitną, temperatura ciasta oliwnego najwyżej 27 °C, bez ponownego tłoczenia wytłoków
Kwasowość najwyżej 0,4% (ogólna granica dla extra vergine to 0,8%)
Liczba nadtlenkowa najwyżej 12 meq O₂/kg
Kwas oleinowy i tokoferole kwas oleinowy min. 72%, tokoferole min. 70 mg/kg

Uprawa musi przestrzegać regionalnych zasad integrowanej ochrony roślin, a oliwki transportuje się i przechowuje w sztywnych, obojętnych chemicznie i przewiewnych pojemnikach. Rolnicy zgłaszają zebrane ilości jednostce kontrolnej w ciągu 30 dni od końcowego terminu zbioru. Zakazane są chemiczne i biochemiczne środki wspomagające ekstrakcję.

W grudniu 2021 roku włoskie ministerstwo rolnictwa ogłosiło propozycję zmian dyscyplinarza, złożoną przez spółdzielnię producentów z Rimini. Według ministerstwa zmiany nie naruszały charakteru produktu ani jego związku z terenem. Parametry opisane w tabeli pochodzą z tekstu dyscyplinarza w tej właśnie wersji.

Smak: trawa, migdał i liść pomidora

Oliwa Colline di Romagna DOP ma barwę od zielonej do złotożółtej, zależnie od terminu zbioru. W nosie jest średnio, czasem intensywnie owocowa, z możliwymi nutami świeżej trawy, migdała, karczocha i liścia pomidora. Dyscyplinarz określa to liczbowo: mediana owocowości w ocenie panelu ma mieścić się w przedziale powyżej 3 i do 7.

W ustach oliwa jest owocowa, z goryczką i ostrością od lekkich do średnich, czyli o medianie powyżej 1,5 i do 6. To mniej niż w intensywnych oliwach z Apulii czy Toskanii, więc oliwa z Romanii dobrze sprawdza się na co dzień, zarówno na surowo, jak i w kuchni. Wymagane minimum tokoferoli, czyli naturalnej witaminy E, pomaga jej dłużej zachować świeżość.

Dyscyplinarz zaleca przechowywanie oliwy w szczelnych pojemnikach, z dala od światła, w stałej temperaturze nieprzekraczającej 18 °C. W domu oznacza to ciemną szafkę z dala od piekarnika; więcej praktycznych rad znajdziesz w artykule jak przechowywać włoską oliwę.

Jak rozpoznać oryginał na etykiecie

Ostatni punkt odróżnia tę nazwę od wielu innych. Dyscyplinarz zabrania dopisywania na etykiecie nazw konkretnych gmin czy przysiółków, więc butelka z napisem „olio di Bertinoro” albo „olio di Verucchio” obok DOP budzi wątpliwości. Oliwa ma występować pod wspólną nazwą wzgórz Romanii.

Na stole Romanii

Oliwa z Colline di Romagna jest wszechstronna: na surowo pasuje do sałat, zup, warzyw i ryb, a na ciepło do białego mięsa, sosów i smażenia. W Rimini i okolicach najbardziej znanym daniem jest piadina romagnola, w wersji riminijskiej cieńsza i szersza niż w Forlì czy Rawennie. Tradycyjnie robiono ją na smalcu, ale wersja z oliwą jest lżejsza i coraz popularniejsza; do nadzienia z serem squacquerone i rukolą wystarczy kilka kropli oliwy na wierzch.

Na wybrzeżu oliwa z wzgórz trafia do ryb i owoców morza. Sardele, makrele i krewetki zapieka się lub grilluje w panierce z bułki tartej, czosnku i natki, skropionej oliwą. Do garganelli z małżami i szalotką z Romanii łagodniejsza oliwa z przewagą Leccino sprawdza się równie dobrze jak bardziej zielona Brisighella.

W głębi lądu oliwa towarzyszy daniom z warzyw, fasoli i dziczyzny, a także serom. W Sogliano al Rubicone dojrzewa w dołach wykutych w tufie formaggio di fossa, ser chroniony jako DOP, którego ostry smak dobrze równoważy owocowa oliwa i kromka chleba.

Colline di Romagna i Brisighella

Cecha Colline di Romagna DOP Brisighella DOP
Rejestracja 2003 1996
Obszar wzgórza ponad 30 gmin w prowincjach Forlì-Cesena i Rimini wzgórza 5 gmin w dolinach Lamone, Senio i sąsiednich
Odmiany Correggiolo min. 60%, Leccino do 40% Nostrana di Brisighella min. 90%
Koniec zbioru 15 grudnia 20 grudnia
Czas do tłoczenia do 2 dni do 4 dni
Styl średnio owocowa, wyważona intensywnie zielona, ziołowa, ostra

Obie nazwy dobrze się uzupełniają. Brisighella DOP to oliwa jednej doliny i jednej odmiany, a Colline di Romagna obejmuje cały pas wzgórz od Forlì po granicę z Marche i daje oliwy bardziej zróżnicowane. Trzecie oznaczenie regionu, Olio dei Colli di Bologna IGP, dotyczy wzgórz pod Bolonią. Cały region opisujemy w przewodniku Oliwa z Emilii-Romanii.

Pytania i odpowiedzi

Co oznacza Colline di Romagna DOP?

To Chroniona Nazwa Pochodzenia dla oliwy extra vergine ze wzgórz prowincji Forlì-Cesena i Rimini, zarejestrowana w Unii Europejskiej 25 sierpnia 2003 roku. Strefa obejmuje ponad 30 gmin, ale tylko tereny pagórkowate, powyżej Via Emilia i nadmorskiej drogi SS16. Oznaczenie gwarantuje pochodzenie oliwek, skład odmianowy i kontrolę produkcji.

Z jakich odmian powstaje oliwa Colline di Romagna?

Co najmniej 60% oliwek musi pochodzić z odmiany Correggiolo, a Leccino może stanowić najwyżej 40%. Pozostałe 10% przypada łącznie na Pendolino, Moraiolo i miejscową Rossinę. W praktyce większość oliw to kupaże Correggiolo i Leccino.

Czym jest odmiana Correggiolo?

Correggiolo to najważniejsza odmiana oliwki Romanii, uważana za bliską krewną toskańskiego Frantoio. Daje oliwę owocową, z nutą trawy i karczocha oraz wyraźną goryczką. Jest podstawą oliwy Colline di Romagna DOP i rośnie także w innych częściach środkowych Włoch.

Jak smakuje oliwa Colline di Romagna DOP?

Jest średnio, czasem intensywnie owocowa, z nutą świeżej trawy, migdała, karczocha i liścia pomidora. Goryczka i ostrość są lekkie lub średnie, więc oliwa jest wyważona i uniwersalna. Pasuje do piadiny, ryb, warzyw, zup i białego mięsa.

Kiedy zbiera się oliwki na wzgórzach Romanii?

Dyscyplinarz pozwala zbierać oliwki od początku przebarwiania owoców do 15 grudnia, w praktyce zwykle od drugiej połowy października. Oliwki zbiera się z drzewa, ręcznie lub mechanicznie, bez owoców z ziemi. Muszą zostać wytłoczone najpóźniej 2 dni po zbiorze.

Czy pod Rimini rosną oliwki?

Tak, na wzgórzach za Rimini i Riccione, w gminach takich jak Verucchio, Coriano, Saludecio czy Montefiore Conca, rosną gaje objęte nazwą Colline di Romagna DOP. Strefa obejmuje jednak tylko tereny pagórkowate, powyżej nadmorskiej drogi SS16 i autostrady A14. Oliwki rosną tu obok winnic i sadów.

Czym różni się Colline di Romagna DOP od Brisighella DOP?

Colline di Romagna obejmuje wzgórza ponad 30 gmin w prowincjach Forlì-Cesena i Rimini i opiera się na Correggiolo z dodatkiem Leccino. Brisighella DOP to pięć gmin wokół doliny Lamone i co najmniej 90% odmiany Nostrana di Brisighella. Oliwa z Brisighelli jest zwykle bardziej zielona i ostra, a z Colline di Romagna bardziej wyważona.

Redakcja Oliwa Włoska
Piszemy o oliwie z Włoch: o regionach, odmianach, oznaczeniach pochodzenia, kuchni i tłoczniach. Każdy tekst opiera się na sprawdzonych faktach i praktyce.

Z tego samego regionu