Magazyn o oliwie z Italii
Kuchnia

Stroscia di Pietrabruna: kruche ciasto z Ligurii na oliwie i cytrynie

Stroscia di Pietrabruna to płaskie, kruche ciasto z Imperii na oliwie Taggiasca, cytrynie i Marsali, łamane ręką zamiast krojenia. Przepis i dobór oliwy

Stroscia di Pietrabruna: ilustracja

Stroscia di Pietrabruna to płaskie, kruche ciasto z liguryjskiej prowincji Imperia, zagniatane z mąki, cukru, dużej ilości oliwy extra vergine, skórki cytrynowej i odrobiny Marsali. Piecze się je w cienkiej warstwie na okrągłej blasze, a po wystudzeniu nie kroi, tylko łamie rękami na nieregularne kawałki.

To ciasto z wioski oliwnej i oliwa jest w nim najważniejszym składnikiem. Nie ma masła, jajek ani mleka, więc o smaku decydują trzy rzeczy: łagodna oliwa z Taggiaski, aromat cytryny i karmelowa nuta przypieczonego cukru. Dobrze zrobiona stroscia jest chrupka jak herbatnik, rozsypuje się w ustach i pachnie gajem po zbiorach.

Przygotowanie20 min
Razem1 godz. 30 min
Trudnośćłatwy
Porcje8
Oliwadelikatna liguryjska z odmiany Taggiasca, najlepiej Riviera Ligure DOP

W skrócie

  • Region: Liguria, Riviera di Ponente; wioska Pietrabruna w głębi lądu za San Lorenzo al Mare, w prowincji Imperia.
  • Główne składniki: mąka pszenna, cukier, oliwa extra vergine, skórka z cytryny, Marsala albo wytrawne białe wino.
  • Rola oliwy: jedyny tłuszcz w cieście; odpowiada za kruchość i za połowę aromatu.
  • Najlepsza oliwa: delikatna liguryjska z odmiany Taggiasca, z oznaczeniem Riviera Ligure DOP.
  • Czas przygotowania: 20 minut pracy, około 1,5 godziny razem z pieczeniem i studzeniem.
  • Poziom trudności: łatwy; wystarczy pilnować grubości ciasta i koloru w piecu.
Spis treści
  1. Skąd się wzięło
  2. Stroscia na tle innych włoskich ciast z oliwą
  3. Składniki
  4. Przygotowanie
  5. Jaka oliwa
  6. Na co uważać
  7. Warianty
  8. Do stołu
  9. Pytania i odpowiedzi

Skąd się wzięło

Pietrabruna to niewielka gmina na zboczach doliny potoku San Lorenzo, kilka kilometrów od morza, otoczona tarasami oliwnymi, które w Ligurii nazywa się fasce. Cała ta część Riviera di Ponente żyła przez wieki z oliwek odmiany Taggiasca, a tłocznie stały w niemal każdej dolinie. W takiej okolicy oliwa była najtańszym i najbardziej dostępnym tłuszczem, a masło towarem z miasta.

Nazwa ciasta wywodzi się zwykle od dialektalnego czasownika oznaczającego łamanie, rozrywanie rękami. Tłumaczy to sposób podawania: stroscii nie dzieli się nożem, tylko łamie przy stole na kawałki różnej wielkości. Gruba, krucha struktura i tak nie pozwoliłaby na równe krojenie, bo ciasto pod ostrzem się kruszy.

Dokładnej daty powstania przepisu nie da się wskazać, a krążące w okolicy opowieści o jego starożytnym rodowodzie należy traktować jak lokalną legendę. Pewne jest, że stroscia to wypiek domowy, robiony z produktów, które w zachodniej Ligurii zawsze były pod ręką: oliwy z własnych drzew, cytryn rosnących przy domach na wybrzeżu i mąki. Marsala pojawiła się w nim zapewne później, gdy sycylijskie wino rozpowszechniło się w kuchniach całego kraju jako alkohol do ciast.

Z czasem stroscia stała się wizytówką Pietrabruny i całej doliny. Kupisz ją w piekarniach i cukierniach w okolicy Imperii, a w domach wciąż piecze się ją według rodzinnych proporcji, różniących się ilością cukru, cytryny i grubością placka. Trasę po tych dolinach opisujemy w przewodniku Riviera di Ponente: Imperia i doliny Taggiaski.

Stroscia na tle innych włoskich ciast z oliwą

Ciast, w których oliwa zastępuje masło, jest we Włoszech wiele, ale różnią się techniką i strukturą. Stroscia należy do najbardziej kruchych i najprostszych: bez jajek, bez spulchniania ubijaniem, z minimalną ilością płynu.

Ciasto Region Struktura Jajka Ilość oliwy na 400 g mąki
Stroscia di Pietrabruna Liguria płaska, krucha, łamana nie około 150 ml
Torta all’olio całe Włochy wilgotna, miękka tak około 240 ml
Ciambellone all’olio całe Włochy puszysta, wysoka tak około 160 ml
Castagnaccio Toskania i Liguria zwarta, wilgotna, z mąki kasztanowej nie kilka łyżek

Jeśli lubisz miękkie, wilgotne ciasta, sięgnij po torta all’olio; do śniadania lepszy będzie ciambellone all’olio. Jesienny castagnaccio z mąki kasztanowej, rozmarynu i oliwy to z kolei bliski krewny kuchni gór liguryjskich.

Składniki

Na 8 porcji (okrągła blacha o średnicy 30–32 cm):

  • 400 g mąki pszennej typu 00 (w Polsce typ 450)
  • 150 g drobnego cukru białego
  • 2 łyżki cukru do posypania wierzchu
  • 150 ml oliwy extra vergine z Taggiaski i 1 łyżka do natłuszczenia blachy
  • 80 ml Marsali secco albo wytrawnego białego wina
  • 2 cytryny niewoskowane (tylko otarta skórka)
  • 4 g proszku do pieczenia (płaska łyżeczka, opcjonalnie)
  • 1 szczypta soli

Przygotowanie

  1. Nagrzej piekarnik do 180°C (góra i dół) i natłuść blachę łyżką oliwy. Otrzyj skórkę z cytryn na drobnej tarce, tylko żółtą część, bez białej, gorzkiej warstwy. Wymieszaj ją od razu z cukrem, rozcierając palcami przez minutę, aż cukier zrobi się wilgotny i mocno zapachnie cytryną.

  2. W dużej misce połącz mąkę, sól, proszek do pieczenia i cytrynowy cukier. Zrób dołek, wlej oliwę i Marsalę. Mieszaj widelcem od środka przez 1–2 minuty, aż powstanie wilgotna, gruboziarnista kruszonka.

  3. Zagnieć ciasto krótko rękami, najwyżej 1–2 minuty, tylko do połączenia składników. Ma być miękkie, tłuste, lekko kruche i nie powinno być elastyczne. Gdy zaczyna się rozsypywać, dodaj łyżkę Marsali lub wody; gdy klei się do dłoni, odstaw je na 5 minut, a mąka wchłonie nadmiar płynu.

  4. Przełóż ciasto na blachę i rozciśnij palcami na grubość 8–10 mm, od środka do brzegów, bez wałka. Wierzch zostaw nierówny, z płytkimi dołkami od palców, tak jak przy focacci. Grubość sprawdź wykałaczką: wbita w kilku miejscach powinna wchodzić na mniej więcej 1 cm.

  5. Posyp równo 2 łyżkami cukru. Część cukru wpadnie w dołki i skarmelizuje się w piecu, tworząc chrupkie, złote punkty. Jeśli lubisz delikatniejszy wierzch, skrop go dodatkowo łyżeczką oliwy.

  6. Piecz na środkowej półce 30–35 minut. Stroscia jest gotowa, gdy cała powierzchnia ma równy, złotobursztynowy kolor, a brzegi są o ton ciemniejsze i odchodzą od blachy. Blady środek oznacza, że po wystudzeniu ciasto będzie miękkie zamiast kruchego, więc w razie wątpliwości dopiecz 3–5 minut.

  7. Wyjmij blachę i zostaw ciasto w niej na 10 minut, bo gorące łatwo pęka przy przekładaniu. Potem zsuń je na kratkę i studź jeszcze co najmniej 40 minut. Kruchość pojawia się dopiero po wystygnięciu: ciepła stroscia jest miękka, zimna trzaska przy łamaniu.

  8. Połam całkowicie wystudzone ciasto rękami na kawałki wielkości dłoni. Brzegi będą najbardziej chrupkie, środek nieco bardziej zwarty. Przy łamaniu na przekroju powinna być widoczna drobna, piaskowa struktura, bez wilgotnych smug.

Stroscii nie kroi się nożem: łamie się ją rękami, a każdy kawałek pachnie cytryną i liguryjską oliwą.

Jaka oliwa

Stroscia zawiera dużo oliwy w stosunku do mąki, a smak ciasta jest prosty, więc oliwa jest w nim wyraźnie wyczuwalna. Klasyczny wybór to oliwa z Taggiaski, odmiany z zachodniej Ligurii, której nazwa pochodzi od miasteczka Taggia w dolinie Argentiny. Daje oliwę jasnozłotą, delikatną, z nutą migdała, orzeszków piniowych i dojrzałego jabłka, z bardzo małą goryczką i lekką ostrością. W cieście z cytryną taka oliwa brzmi jak masło, ale jest lżejsza i bardziej owocowa.

Najpewniejszym wyborem jest butelka z oznaczeniem Riviera Ligure DOP, najlepiej ze wzmianką Riviera dei Fiori, która obejmuje prowincję Imperia i opiera się prawie wyłącznie na Taggiasce. Więcej o liguryjskich odmianach, tarasach i stylach przeczytasz w przewodniku oliwa z Ligurii. Taggiaskę zbiera się późno, od listopada nawet do marca, a oliwy z późnych zbiorów są szczególnie łagodne i pasują do słodkich wypieków.

Jeśli nie masz oliwy liguryjskiej, wybierz inną delikatną: na przykład oliwę znad jeziora Garda z oznaczeniem Garda DOP albo łagodną apulijską z Ogliaroli. Unikaj intensywnych, mocno gorzkich oliw z Coratiny czy Tondy Iblei. Ich pieprzny finisz w cieście bez jajek i mleka nie ma się w czym schować i przykrywa cytrynę.

Oliwy nie używa się tu do smażenia. Pracuje w cieście, a ewentualna łyżeczka skropiona na wierzch przed pieczeniem daje tylko delikatniejszą, mniej spieczoną skórkę. Nie podawaj stroscii skropionej surową oliwą: ciasto i tak jest bardzo tłuste.

Na co uważać

Za gruba warstwa ciasta. Stroscia rozciśnięta na 1,5–2 cm nie wyschnie w środku i zamiast kruchego herbatnika wyjdzie zbite, wilgotne ciasto. Trzymaj się 8–10 mm. Jeśli masz mniejszą blachę, podziel ciasto na dwie tury zamiast pogrubiać placek.

Za długie wyrabianie. Ciasto na stroscię ma być połączone, nie wyrobione. Każda dodatkowa minuta zagniatania rozwija gluten i ciasto zamiast pękać, robi się twarde i ciągnące. Wystarczy, że kruszonka połączy się w jedną bryłę.

Za wczesne wyjęcie z pieca. Ciasto o kolorze jasnego piasku wygląda na upieczone, ale po wystygnięciu zostaje miękkie. Kruchość daje odparowanie wody i lekka karmelizacja cukru, a obie rzeczy widać po złotobursztynowym kolorze całej powierzchni, nie tylko brzegów.

Biała warstwa skórki cytrynowej. Albedo, czyli biała część skórki, jest gorzkie i w delikatnym cieście daje nieprzyjemny posmak. Trzyj tylko żółtą warstwę i rób to tuż przed użyciem, bo olejki eteryczne szybko ulatniają się z otartej skórki.

Łamanie na ciepło. Gorąca stroscia jest miękka i rwie się zamiast pękać, a kawałki tracą charakterystyczne ostre krawędzie. Czekaj, aż ciasto wystygnie do temperatury pokojowej.

Warianty

W rodzinach z okolic Imperii proporcje są różne: jedni dodają więcej cukru i pieką cieńszą, prawie karmelową wersję, inni robią grubszą, mniej słodką, do maczania w winie. Marsalę często zastępuje się wytrawnym białym winem z okolicy, na przykład Vermentino albo Pigato, co daje ciasto mniej karmelowe, a bardziej kwaskowe.

Domowe odmiany obejmują stroscię z dodatkiem skórki pomarańczowej obok cytrynowej, z orzeszkami piniowymi wciśniętymi w wierzch przed pieczeniem albo z łyżeczką nasion anyżu w cieście. Bez glutenu ciasto praktycznie się nie udaje, bo rozsypuje się przy rozciskaniu, ale można zastąpić 100 g mąki pszennej drobną mąką migdałową, co daje jeszcze bardziej kruchą strukturę.

Z tego samego ciasta można upiec małe ciasteczka: rozwałkuj je na 6–7 mm, potnij na prostokąty 4 × 6 cm i piecz 15–18 minut w 180°C, aż się zezłocą. Wychodzą równe, ale tracą urok łamanego placka.

Do stołu

Stroscię podaje się na drewnianej desce, połamaną na kawałki, do kawy po obiedzie albo do kieliszka wina deserowego. Do słodkiego wina liguryjskiego, Sciacchetrà z Cinque Terre, pasuje znakomicie, podobnie jak do szklanki chłodnego Moscato. W domach je się ją także na śniadanie, maczając w kawie z mlekiem.

Dobrze komponuje się z lodami śmietankowymi, kremem mascarpone albo sorbetem cytrynowym, który powtarza nutę skórki z ciasta. Pokruszona może posłużyć jako kruszonka do deserów w pucharkach.

Przechowuj ją w metalowej puszce lub szczelnym pojemniku w suchym miejscu, z dala od lodówki. Zachowuje kruchość przez około 10 dni, a nawet zyskuje na smaku po pierwszym dniu, gdy aromat cytryny przenika całe ciasto. Można ją upiec kilka dni przed przyjęciem, a jeśli zmięknie od wilgoci, wystarczy 5 minut w piekarniku nagrzanym do 160°C i ponowne wystudzenie.

Pytania i odpowiedzi

Czym jest stroscia di Pietrabruna?

Stroscia di Pietrabruna to płaskie, kruche ciasto z Ligurii, pieczone z mąki, cukru, oliwy extra vergine, skórki z cytryny i Marsali. Pochodzi z wioski Pietrabruna w prowincji Imperia. Po upieczeniu łamie się je rękami zamiast kroić.

Skąd pochodzi nazwa stroscia?

Nazwę wywodzi się zwykle od dialektalnego liguryjskiego czasownika oznaczającego łamanie lub rozrywanie rękami. Odnosi się to do sposobu podawania ciasta, które dzieli się przy stole dłońmi. Dokładna etymologia nie jest jednak potwierdzona w dawnych źródłach pisanych.

Jaka oliwa jest najlepsza do stroscii?

Najlepsza jest delikatna oliwa z odmiany Taggiasca, najlepiej z oznaczeniem Riviera Ligure DOP. Ma łagodny, migdałowy smak i niską goryczkę, które dobrze łączą się z cytryną. Bardzo ostre oliwy z południa Włoch przykrywają aromat ciasta.

Czym zastąpić Marsalę w stroscii?

Marsalę można zastąpić tą samą ilością wytrawnego białego wina, na przykład Vermentino, albo wodą z łyżką soku z cytryny. Wino daje ciasto mniej karmelowe, a woda nieco twardsze. Alkohol odparowuje podczas pieczenia.

Dlaczego moja stroscia nie jest krucha?

Stroscia nie jest krucha najczęściej dlatego, że była rozciśnięta za grubo, za długo wyrabiana albo za wcześnie wyjęta z pieca. Ciasto powinno mieć 8–10 mm grubości i złotobursztynowy kolor na całej powierzchni. Kruchość pojawia się dopiero po pełnym wystudzeniu.

Jak długo można przechowywać stroscię?

Stroscia zachowuje kruchość przez około 10 dni w szczelnej puszce w suchym miejscu. Nie należy jej trzymać w lodówce, bo nabiera wilgoci. Zmiękłą można odświeżyć przez 5 minut w piekarniku w 160°C.

Czy stroscia zawiera jajka lub masło?

Tradycyjna stroscia nie zawiera ani jajek, ani masła, ani mleka. Jedynym tłuszczem jest oliwa extra vergine, a ciasto wiążą Marsala lub wino. Dzięki temu nadaje się dla osób unikających nabiału.

Redakcja Oliwa Włoska
Piszemy o oliwie z Włoch: o regionach, odmianach, oznaczeniach pochodzenia, kuchni i tłoczniach. Każdy tekst opiera się na sprawdzonych faktach i praktyce.

Z tego samego regionu