Magazyn o oliwie z Italii
Kuchnia

Burrata con pane e olio: burrata z chlebem i oliwą z Apulii

Burrata con pane e olio: świeża burrata z Andrii z opieczonym chlebem z Altamury i surową oliwą. Jak wybrać burratę, chleb i oliwę, i jak to podać

Burrata con pane e olio: ilustracja

Burrata con pane e olio to apulijska przystawka złożona z trzech produktów: świeżej burraty z Andrii, opieczonego chleba z semoliny i surowej oliwy extra vergine wylanej na rozkrojony ser. Burrata to sakiewka z masy serowej typu mozzarella, wypełniona stracciatellą, czyli strzępkami tego samego sera zalanymi śmietaną, a w połączeniu z chrupiącym chlebem i zieloną, pikantną oliwą daje jedno z najprostszych i najbardziej przekonujących dań Południa.

Ponieważ niczego tu się nie gotuje, wszystko zależy od jakości: wieku burraty, temperatury podania, chleba i oliwy. Poniżej opisujemy, jak wybrać każdy z tych składników i jak podać je tak, jak robi się to w Andrii i Bari.

Przygotowanie15 min
Razem50 min
Trudnośćłatwy
Porcje4
Oliwaśrednio owocowa apulijska z Coratiny lub Peranzany, np. Terra di Bari DOP Castel del Monte

W skrócie

  • Region: Apulia, Andria i wyżyna Murge w prowincji Barletta-Andria-Trani.
  • Główne składniki: burrata, chleb z semoliny na zakwasie, najlepiej z Altamury, oliwa extra vergine, sól w płatkach.
  • Rola oliwy: na surowo; oliwa przełamuje słodką, mleczną tłustość śmietany goryczą i ostrością.
  • Najlepsza oliwa: średnio owocowa z Coratiny lub Peranzany, np. Terra di Bari DOP z podstrefy Castel del Monte.
  • Czas przygotowania: 15 minut pracy plus 30–45 minut na ogrzanie burraty.
  • Poziom trudności: łatwy; trudniejsze od przygotowania jest kupienie naprawdę świeżej burraty.
Spis treści
  1. Skąd się wzięło
  2. Burrata, mozzarella i stracciatella
  3. Składniki
  4. Przygotowanie
  5. Jaka oliwa
  6. Na co uważać
  7. Warianty
  8. Do stołu
  9. Pytania i odpowiedzi

Skąd się wzięło

Burrata pochodzi z Andrii, miasta na skraju wyżyny Murge w północnej Apulii. Jej powstanie przypisuje się rodzinie Bianchino z masserii, czyli gospodarstwa, w okolicach Andrii, a najczęściej powtarzana wersja łączy ją z Lorenzem Bianchino. Daty podawane w różnych przekazach są rozbieżne, od lat 20. po 1956 rok; pewne jest tylko, że to ser młody, z pierwszej połowy lub połowy XX wieku.

Przypuszcza się, że burrata wyrosła z tradycji manteki, zwanej też burrino: na południu Włoch zamykano masło w skorupce z sera typu pasta filata, żeby przetrwało bez lodówki. W miejscowych opowieściach serowarze z Andrii zamiast masła włożyli do środka resztki masy serowej porwane na strzępy i zalane śmietaną. Powstał ser, który nie znosi przechowywania i od początku był jedzony w ciągu jednego, dwóch dni.

Nazwa pochodzi od włoskiego „burro”, masło, i odnosi się do maślanej, kremowej konsystencji wnętrza. Tradycyjnie gotową burratę owijano w liście asfodelu, rośliny rosnącej dziko na Murge; zielony liść był wskaźnikiem świeżości, bo więdnął w tym samym tempie, w jakim ser tracił jakość. W wielu sklepach zastąpiła go zielona plastikowa wstążka, która tylko udaje dawny zwyczaj.

W listopadzie 2016 roku Unia Europejska zarejestrowała oznaczenie Burrata di Andria IGP, czyli Chronione Oznaczenie Geograficzne. Przez ostatnie dekady burrata zrobiła międzynarodową karierę i trafiła do kart restauracji od Nowego Jorku po Warszawę, ale w Apulii wciąż je się ją najprościej: z chlebem, oliwą i solą.

Burrata, mozzarella i stracciatella

Ser Budowa Mleko Skąd
Burrata skorupka z masy pasta filata, w środku stracciatella krowie Andria, Apulia
Stracciatella strzępki masy pasta filata w śmietanie krowie Apulia, okolice Andrii i Foggii
Mozzarella jednolita, sprężysta masa pasta filata bawole lub krowie (fior di latte) Kampania i całe Południe
Manteca (burrino) skorupka z sera dojrzewającego, w środku masło krowie Apulia, Bazylikata, Kalabria

Najczęstszy błąd w Polsce to traktowanie burraty jak tłustszej mozzarelli. Burrata nie nadaje się do pieczenia ani do pizzy przed włożeniem do pieca, bo śmietana się oddziela, a skorupka gumowacieje. To ser na surowo, w temperaturze pokojowej, z surową oliwą.

Składniki

Na 4 porcje:

  • 2 burraty po 250 g (najlepiej Burrata di Andria IGP)
  • 4 kromki chleba z Altamury lub innego chleba z semoliny na zakwasie, grubości 2 cm (około 320 g)
  • 40 ml średnio owocowej oliwy extra vergine
  • 1 ząbek czosnku (opcjonalnie)
  • 200 g pomidorków koktajlowych (opcjonalnie, w sezonie)
  • 2 g soli w płatkach
  • 6 listków bazylii (opcjonalnie)
  • świeżo mielony czarny pieprz do smaku

Przygotowanie

  1. Wyjmij burraty z lodówki na 30–45 minut przed podaniem i zostaw je w ich płynie, w zamkniętym opakowaniu. Ser powinien osiągnąć 16–18°C; zimna burrata ma zbitą śmietanę i smakuje płasko.
  2. Jeśli używasz pomidorków, przekrój je na pół, posól szczyptą soli i skrop kilkoma kroplami oliwy. Odstaw na 10–15 minut, aż puszczą sok.
  3. Pokrój chleb w kromki grubości 2 cm. Rozgrzej patelnię grillową lub żeliwną na średnio dużym ogniu przez 3 minuty albo piekarnik do 220°C. Opiekaj kromki 2–3 minuty z każdej strony na patelni lub 5–6 minut w piekarniku, aż skórka będzie złota i chrupka, z ciemnymi paskami, a środek wciąż miękki i ciepły.
  4. Gorące kromki możesz potrzeć 2–3 razy przekrojonym ząbkiem czosnku, ale nie więcej, bo czosnek przytłumi smak sera. Od razu skrop każdą kromkę łyżeczką oliwy, około 15 ml łącznie, i posyp szczyptą soli; ciepły chleb wchłonie oliwę w kilka sekund.
  5. Wyjmij burraty z płynu, połóż na chwilę na papierowym ręczniku, żeby obciekły, i przełóż na środek płaskiego talerza lub drewnianej deski. Pomidorki i chleb ułóż dookoła. Nie krój burraty w kuchni.
  6. Przynieś burraty do stołu w całości. Natnij każdą ostrym nożem na krzyż od góry; skorupka się rozchyli, a stracciatella wypłynie na talerz.
  7. Natychmiast wlej na otwarte burraty pozostałe 25 ml oliwy cienkim strumieniem, tak by zebrała się w zagłębieniach śmietany. Posyp solą w płatkach, zmiel trochę pieprzu i dodaj porwane listki bazylii.
  8. Podawaj od razu: każdy nakłada sobie łyżką stracciatellę i kawałek skorupki na kromkę chleba. Burrata najlepiej smakuje w ciągu 15–20 minut od rozkrojenia, zanim śmietana się ogrzeje i zacznie oddzielać.
Burrata to prawie czysta śmietana, a oliwa ma jej dodać to, czego śmietanie brakuje: goryczy i ostrości

Jaka oliwa

Oliwa jest tu jedynym przyprawowym składnikiem, więc jej wybór decyduje o charakterze dania. Burrata jest słodka, mleczna i tłusta, a tłuszcz mleczny łagodzi gorycz i ostrość oliwy. Dlatego do burraty pasuje oliwa wyraźniejsza, niż można by sądzić: średnio owocowa, z zielonymi nutami, wyczuwalną goryczą i pikantnością w gardle.

Najbardziej lokalnym wyborem jest Terra di Bari DOP z podstrefy Castel del Monte, czyli z tego samego zakątka Apulii, z którego pochodzi burrata. To oliwa oparta na Coratinie, odmianie z sąsiedniego Corato, o aromacie karczocha, zielonego migdała i rukoli. Wybieraj wersje średnio owocowe, nie najbardziej intensywne: delikatna stracciatella uniesie gorycz, ale nie przetrwa oliwy, która drapie w gardło przez minutę.

Doskonale sprawdzi się też Peranzana z oznaczeniem Dauno DOP z północnej Apulii. Jej aromat liścia pomidora i świeżo skoszonej trawy pięknie łączy się z pomidorkami i bazylią, a gorycz jest łagodniejsza niż w Coratinie. Puryści, którzy wolą, by dominował smak sera, sięgają po łagodną Ogliarolę Barese.

W listopadzie i grudniu warto spróbować burraty z olio nuovo, oliwą tłoczoną kilka dni wcześniej, często niefiltrowaną. Jej intensywna świeżość i ostrość tworzą z zimną śmietaną efektowny kontrast; o tym, czym różni się oliwa mętna od klarownej, piszemy w tekście oliwa filtrowana czy niefiltrowana.

Na co uważać

Burrata prosto z lodówki. W temperaturze 4–6°C śmietana tężeje, a smak mleka zanika. Ser musi postać 30–45 minut w kuchni, inaczej najlepsza oliwa nie uratuje dania.

Stara burrata. Burrata najlepsza jest w ciągu 24–48 godzin od produkcji. Później śmietana kwaśnieje, skorupka robi się gumowata, a wnętrze wodniste; ser z długim terminem przydatności z supermarketu zwykle przegrywa z każdą świeżą burratą z delikatesów.

Krojenie w kuchni. Rozkrojona burrata po kilku minutach rozlewa się na talerzu, a śmietana miesza się z sokiem z pomidorów. Kroi się ją przy stole, tuż przed jedzeniem, i od razu polewa oliwą.

Miękki chleb tostowy. Burrata potrzebuje kontrastu: chrupiącej skórki i zwartego miąższu, który wchłonie śmietanę i oliwę. Pszenne bułki i chleb tostowy rozmiękają w kilka sekund.

Za dużo dodatków. Krem balsamiczny, pesto, orzechy i rukola w nadmiarze przykrywają smak sera i oliwy. W Apulii burrata dostaje najwyżej pomidorki, bazylię i pieprz.

Warianty

Latem burrata trafia na friselle, namoczone krążki pieczywa z semoliny z pomidorami i oregano, a zimą na kromki chleba z podsmażoną na oliwie rzepą liściową z czosnkiem i papryczką. Popularnym apulijskim dodatkiem są też suszone pomidory w oliwie, których słona intensywność dobrze kontrastuje ze słodką śmietaną.

W restauracjach podaje się burratę z surową szynką, anchois, grillowanymi warzywami albo z figami i kroplą vincotto. W Bari zamiast chleba coraz częściej stawia się koszyk taralli, które dodają chrupkości i nuty kopru włoskiego. Bywa też burrata wędzona, z lekką nutą dymu, która dobrze znosi intensywniejszą oliwę.

Kampanijskim krewnym tego dania jest insalata caprese, w której mozzarella spotyka pomidory i bazylię. Zasada jest ta sama: dobry ser, dojrzałe warzywa, sól i oliwa, bez gotowania.

Do stołu

Burrata z chlebem i oliwą to przystawka, którą stawia się na środku stołu, żeby każdy sam nakładał sobie ser. Jedna burrata 250 g wystarcza na dwie osoby jako przystawka, a na jedną jako lekki obiad z sałatą.

Do picia pasuje świeże białe wino z północnej Apulii, na przykład z odmiany Bombino Bianco, albo różowe z Bombino Nero z okolic Castel del Monte, podane w temperaturze 8–10°C. Lekka kwasowość i owocowość wina odświeżają usta po tłustej śmietanie.

Nieotwartą burratę trzymaj w lodówce w temperaturze 4°C, w jej płynie, i zjedz w ciągu 1–2 dni od zakupu. Rozkrojonej nie przechowuje się; resztki stracciatelli możesz następnego dnia położyć na gorącym makaronie, na przykład na przypieczonych spaghetti all’assassina. Chleb opiecz tuż przed podaniem, a z wyprzedzeniem możesz jedynie pokroić go i przygotować pomidorki.

Pytania i odpowiedzi

Czym różni się burrata od mozzarelli?

Burrata to skorupka z masy serowej typu mozzarella, wypełniona stracciatellą, czyli strzępkami sera w śmietanie. Mozzarella jest jednolita i sprężysta w całym przekroju. Burrata jest znacznie bardziej kremowa, tłustsza i krócej zachowuje świeżość.

Jak podawać burratę?

Burratę podaje się w całości, w temperaturze pokojowej, i kroi przy stole, a potem polewa surową oliwą i posypuje solą w płatkach. Najlepszym dodatkiem jest opieczony chleb z semoliny, na przykład z Altamury. Latem można dodać pomidorki i bazylię.

Czy burratę trzeba wyjąć wcześniej z lodówki?

Tak, burratę wyjmuje się z lodówki na 30–45 minut przed podaniem, żeby osiągnęła 16–18°C. Zimna burrata ma zbitą śmietanę i słaby smak. Do tego czasu powinna leżeć w swoim płynie.

Jaka oliwa pasuje do burraty?

Najlepsza jest średnio owocowa oliwa extra vergine z Apulii, z Coratiny lub Peranzany, na przykład Terra di Bari DOP z podstrefy Castel del Monte albo Dauno DOP. Jej gorycz i ostrość równoważą słodką, tłustą śmietanę. Na jedną burratę 250 g wystarczy 15–20 ml oliwy.

Ile wytrzymuje burrata?

Burrata smakuje najlepiej w ciągu 24–48 godzin od produkcji. W lodówce, w swoim płynie, zachowuje jakość kilka dni, ale z każdym dniem traci świeżość. Rozkrojoną burratę trzeba zjeść od razu.

Jak rozpoznać świeżą burratę?

Świeża burrata ma gładką, porcelanowo białą i elastyczną skorupkę oraz pachnie mlekiem i śmietaną. Żółtawy kolor, kwaśny zapach i wodniste wnętrze świadczą o tym, że jest stara. Zawsze sprawdzaj datę produkcji, nie tylko termin przydatności.

Czy burratę się kroi przed podaniem?

Nie, burratę kroi się dopiero przy stole, tuż przed jedzeniem. Rozkrojona wcześniej rozlewa się, a śmietana miesza z innymi składnikami. Po przekrojeniu od razu polewa się ją oliwą.

Czy burrata to ser z mleka bawolego?

Tradycyjna burrata z Andrii, w tym Burrata di Andria IGP, powstaje z mleka krowiego. Wersje z mleka bawolego istnieją, ale są rzadsze i pochodzą głównie z Kampanii. Z mleka bawolego robi się przede wszystkim mozzarellę.

Redakcja Oliwa Włoska
Piszemy o oliwie z Włoch: o regionach, odmianach, oznaczeniach pochodzenia, kuchni i tłoczniach. Każdy tekst opiera się na sprawdzonych faktach i praktyce.

Z tego samego regionu